Gezonde samenleving, gezonde mensen! Ook in 2008.

Beste,

Ook in 2008 is er beweging op het terrein van het psycho-sociaal welzijn, specifiek rond depressie en zelfdoding. Er zijn veel initiatieven uit diverse hoeken. In elk geval vragen we jullie speciale aandacht voor volgend initiatief van de Sarah Beweging:

Op zondag 7 september 2008 wordt van 14.00 u tot 16.00 u in Brussel ‘Stop de waanzin’, een Zwarte Mars ter herdenking van slachtoffers van psychiatrie en maatschappij’ georganiseerd door Sarah Beweging en partners. De Humanistisch-Vrijzinnige Vereniging verleent hieraan haar medewerking. We roepen iedereen dan ook op hieraan deel te nemen. We komen bijeen vanaf 13.30 u rond het standbeeld van Don Quichote op het Spanjeplein (nabij het Centraal Station). We gaan in volledige stilte via de Grasmarkt naar de trappen van de Beurs waar we een rouwkrans zullen neerleggen. Als teken van rouw gaan we allen zoveel mogelijk volledig in het zwart gekleed (zonnebrillen, rouwsluiers, zwarte sjaal(tje)s enz. zijn aanbevolen; bij regenweer: zwarte paraplu’s). De Mars wordt gehouden onder volgende motieven:

Hoe lang nog? Stop de waanzin!

België wordt genoemd als één der welvarendste regio's ter wereld. Maar hoe zit het met het welzijn?
In België zijn er vijf keer meer opnames in psychiatrie dan het Europese gemiddelde !
In België worden minstens twee keer zoveel psychiatrische medicijnen voorgeschreven als in vergelijkbare buurlanden.
In België is er een veelvoud van psychiatrie- en ggz-voorzieningen in vergelijking met de rest van de wereld.
Wij zouden dus een veel betere geestelijke gezondheid en psychosociaal welzijn moeten kennen.
Toch tellen we in België twee keer zoveel zelfmoorden als in vergelijkbare buurlanden en zijn we bij de koplopers in de wereld op gebied van zelfmoord, depressie en psychiatrische aandoeningen.
Toch zijn er in België jaarlijks meer dan dertig overlijdens in psychiatrie waarvan de doodsoorzaak onbekend is en neemt de niet-natuurlijke dood relatief sterk toe in die instellingen.

Het directe kostenplaatje voor deze waanzin: rond de 6000 euro per opgenomen persoon per maand of ongeveer 200 euro per persoon per dag.
Dit zijn ontstellende officiële feiten en cijfers, een 'beschaafd' land onwaardig. We hebben gedurende meer dan tien jaar niet nagelaten het beleid en de publieke opinie voortdurend op deze toestand attent te maken. Iedereen in ons land kan daar echter blijkbaar rustig mee leven en slapen.
Daarom herdenken wij op 7 september 2008 in Brussel de meer dan 50.000 voortijdige doden van “psychiatrie en maatschappij” in België in de voorbije halve eeuw.
Jan Vanhaelen & Mieke Houthaeve (woordvoerders Sarah Beweging)

Andere initiatieven inzake psycho-sociaal welzijn zijn onder meer:

Van overheidswege is er het recente initiatief van Minister van Overheidsbedrijven Inge Vervotte om in de herfst een actieplan voor te stellen dat het aantal zelfdodingen bij het spoor moet helpen terugdringen. Het actieplan is voorzien in het beheerscontract met infrastructuurbeheerder Infrabel. Op basis van statistieken zal eerst een lijst worden opgesteld met plaatsen waar in het verleden al zelfdodingen of pogingen tot zelfmoord werden opgetekend. Het actieplan zal worden uitgewerkt in overleg met de verschillende betrokkenen, zoals de gemeenten, de politiezones en de bevoegde gewestministers. Vervotte geeft Infrabel vervolgens drie jaar de tijd om het plan te starten. Vorig jaar werden 74 zelfmoordpogingen en 93 zelfdodingen op het Belgische spoorwegnet geteld (bron: www.HLN.be, 05/08/08).
De Open VLD doet een oproep om zelfdodingen tegen te gaan, specifiek bij jongeren: “Het onderwijs kan een belangrijke rol spelen in het terugdringen van het aantal zelfdodingen onder jongeren. Dat zeggen Vlaams Open Vld-parlementleden Hans Schoofs en Stern Demeulenaere die hierover ook een resolutievoorstel klaarhebben. Ons land kampt al geruime tijd met een hoog aantal uitgebluste kinderen en heel wat zelfmoordpogingen. Zo is zelfdoding in Vlaanderen na verkeersongevallen zelfs de belangrijkste doodsoorzaak bij jongeren onder 24 jaar. Partijvoorzitter Bart Somers: “Ik weet dat men zich in het onderwijs vaak overbevraagd voelt. We zijn niet blind voor dat probleem maar dit thema is gewoon te belangrijk.” (bron: www.vld.be, 09/07/08)
Ondertussen merken we dat het aantal zelfdodingen in ziekenhuizen nog stijgt: in 2004 pleegden 191 personen in België in de Algemene Ziekenhuizen zelfmoord; in 2005 waren dat er al 200; in 2006 pleegden enkel in psychiatrische ziekenhuizen in België 87 personen zelfmoord (bron: Metro, 04/07/08)
En op 14 juni 2008 ging in Brussel een Nationale Meeting door om te protesteren tegen de verdere medicalisering van de kindertijd, van de sekwestratie van het psychisch lijden, van de controle op de intimiteit. De Nederlandstalige Organisatiecommissie bestond uit Geert Hoornaert, Lieven Jonckheere, Nathalie Laceur, Erik Mertens en Luc Vander Vennet. HVV heeft deze meeting mede ondersteund en de platformtekst ondertekend. Hieronder vindt u de tekst van de Meeting.

“Onlangs heeft de Hoge Gezondheidsraad een onderzoek gelanceerd naar de zogenaamde diagnose van de “gedragsstoornissen”. Wij wensen hieraan onze bijdrage te leveren door de publieke opinie te signaleren dat dit nefaste effecten kan hebben, met name op de opvoeding en heel het psycho-medisch-sociaal veld, maar ook op de cultuur en de maatschappij in het algemeen. Daarom organiseren we een nationale meeting die praktijkmensen, publieke figuren, intellectuelen, kunstenaars, politici, universitairen samenbrengt. Dit evenement belangt elke burger aan die met stijgende bezorgdheid getuige is van de over-medicalisering van de kindertijd, van het bestraffend benaderen van psychisch lijden en, nog ruimer, van de controle van het meest intieme van de mens. In het herleiden van de psyche tot een reeks observeerbare en evalueerbare categorieën, verwerpt dit reductionisme de complexiteit van de mens.

'gedragsstoornissen': gevaren, ontsporingen en impasses

Angel van het probleem is de notie 'gedragsstoornis'. Dit fungeert als passe-partout waarin de meest uiteenlopende situaties en problematieken op één hoop worden gegooid. Dit is alleen maar mogelijk omdat men ervan uitgaat dat al die problematieken finaal eenzelfde oorsprong hebben.. De ideologie die achter deze notie schuilgaat, viseert de reductie van elk persoonlijk of sociaal onbehagen tot een strikt gedragsmatige of biologische oorzaak. Hierdoor wordt meteen brandhout gemaakt van de complexiteit eigen aan de mens. De promotoren van deze ideologie geven grif toe dat sociale- en onderwijshervormingen zich opdringen. De verantwoordelijkheid daarvoor laten ze echter maar al te graag aan andere instanties. Alle aandacht gaat uit naar het in de prilste kindertijd opsporen van de eerste gedragsmatige tekenen van een soort 'voorbeschiktheid' tot later onaangepast gedrag. Ter preventie hiervan zal men dan gepaste maatregelen op gedragsmatig én medicamenteus vlak voorstellen die ingrijpen op het zogenaamd predicatieve probleemgedrag van het kind.

Deze benadering wil ons doen geloven dat het mogelijk moet zijn om wetenschappelijker én vroeger dan ooit de eerste gedragsmatige voortekenen te detecteren van wat later zal ontaarden in 'echt delinquent gedrag'. Een voorspelling dus van de verhouding van het subject tot de wet, op grond van zogenaamde in het oog springende gedragingen in de prilste kindertijd ... Op deze wijze verwordt opvoeding tot een knechting en de ouder-kindverhouding tot een gedragspatroon.

Door de psychische complexiteit uitsluitend vanuit een ‘gedragsmatige’ invalshoek te benaderen gaat vooreerst de klinische rijkdom verloren, de particulariteit van elk probleem, zoals die verschijnt in allerlei vormen van niet gestandaardiseerde ontmoetingen en gesprekken waarin degene die lijdt zelf actief participeert. De verschillende persoonlijke, familiale en sociale problemen dreigen onderworpen te worden aan bepaalde common sense ideeën, die variëren met de schreeuw van de dag, en daarvan is duidelijk dat deze alsmaar sterker aandringt op een veralgemeend regime van 'apartheid' op alle fronten. Tevens kan de ‘gedragsmatige’ benadering al helemaal geen antwoord bieden op de therapeutische uitdagingen die de vele breuken en veranderingen van de sociale band heden stellen. Ze kan hoogstens leiden tot een uitgekiende combinatie van conditionering én medicamenteuze controle van het gedrag. Een controle die, zoals elke controle, uiteindelijk slechts uit de hand kan lopen, met desastreuze gevolgen, niet alleen voor de algemene geestelijke gezondheid, maar ook voor het sociale weefsel, de sociale orde.

Indien een strikt ‘cognitieve’ benadering al van enige betekenis kan zijn voor de behandeling van strikt neurologische aandoeningen, dan verwordt ze tot een pure illusie wanneer ze ons voorspiegelt dat een volledige ‘visualisatie’ van denkprocessen enkel nog wacht op meer gesofistikeerde technieken van ‘mentale beeldvorming’. Ondertussen droomt men over de infiltratie en de controle van een compleet transparant gemaakte menselijke geest. Met vooruitgang van de wetenschap heeft dat niets te maken, met een terugval in het obscurantisme des te meer.

We maken ons grote zorgen over de tendens - die zich vrijwel overal in Europa manifesteert - om de praktijkvoering te standaardiseren naar dit reductionistisch model. Er is een grote opkuisactie aan de gang die psychoanalytische, sociaal bewogen en creatieve denk- en handelswijzen viseert, die in Europa nochtans een lange traditie kennen. Deze tradities hebben zich nooit afzijdig gehouden van het wetenschappelijke debat. De reden waarom ze blijkbaar moeten verdwijnen, is hun onbuigzaam verzet tegen de reductie van psychische problemen tot ‘gedragsstoornissen’, hun weigering om die systematisch uit te roeien via een strategie van gestandaardiseerde doelstellingen en protocollen.

Wat het zogenaamde ‘normoverschrijdend gedrag’ betreft, zijn er andere wegen te bewandelen dan die van de rigide preventie die alle afwijkingen stigmatiseert. Deze alternatieve wegen bestaan: er zijn tal van onthaal-, begeleidings- en behandelingsdispositieven waarin de praktijk van het luisteren en het zoeken nog centraal staat. Het volstaat deze bestaande netwerken verder uit te breiden en de dagelijkse inspanningen van deze practici verder aan te moedigen. Het opstarten van een onderzoek naar wat men a priori ‘gedragsstoornissen’ noemt, houdt op zich reeds een promotie in van de gedragsmatige en medicamenteuze behandelingen die men met deze zogenaamde stoornis associeert Deze pseudo-wetenschappelijke marketingpraktijk dreigt rampzalige effecten op de volksgezondheid en de sociale orde te hebben.

Wij zijn overtuigd van het sociale nut van het luisteren en het contextualiseren. We menen daarmee een tegengewicht te kunnen vormen tegen een sciëntistische benadering die de mens reduceert tot een machine.” (Organisatiecommissie Geert Hoornaert, Lieven Jonckheere, Nathalie Laceur, Erik Mertens en Luc Vander Vennet)

Peter Algoet
projectverantwoordelijke
03 233 70 32
peter.algoet@h-vv.be